Ryczałt czy skala podatkowa — to pytanie zadaje sobie każda osoba zakładająca JDG i większość tych, które prowadzą ją od lat. Odpowiedź zależy od trzech liczb: przychodu, kosztów i stawki ryczałtu dla Twojej branży. Poniżej porównanie na konkretnych wyliczeniach za 2026 rok.
Jak liczy się podatek na skali
Skala podatkowa to podatek od dochodu (przychód minus koszty): 12% do 120 000 zł dochodu i 32% powyżej. Od podatku odejmujesz 3 600 zł (kwota wolna 30 000 zł). Do tego składka zdrowotna 9% dochodu, której nie odliczysz. Masz za to ulgi: na dzieci, wspólne rozliczenie z małżonkiem, termomodernizacyjną, IKZE.
Jak liczy się ryczałt
Ryczałt to podatek od przychodu, bez kosztów, według stawki dla rodzaju usługi: 8,5% (większość usług), 12% (IT), 14% (lekarze, architekci), 15% (pośrednictwo, reklama), 5,5% (budownictwo, transport), 3% (handel). Składka zdrowotna jest ryczałtowa — zależy tylko od progu rocznego przychodu (do 60 tys., 60–300 tys., powyżej 300 tys. zł), a 50% zapłaconej składki odliczasz od przychodu. Nie ma kwoty wolnej ani ulg rodzinnych.
Przykład 1: programista na B2B, 15 000 zł miesięcznie, koszty 1 000 zł
- Ryczałt 12%: przychód 180 000 zł, podatek około 21 000 zł (po odliczeniu połowy składki zdrowotnej), składka zdrowotna w drugim progu około 8 500 zł. Razem około 29 500 zł rocznie.
- Skala: dochód 168 000 zł, podatek 12% do 120 000 (14 400 zł) plus 32% od 48 000 (15 360 zł) minus 3 600 zł = 26 160 zł; składka zdrowotna 9% = 15 120 zł. Razem około 41 300 zł.
Ryczałt wygrywa o około 12 000 zł rocznie. Nawet z ulgą na dwoje dzieci (2 224 zł) skala nie nadrobi różnicy.
Przykład 2: mały sklep, przychód 40 000 zł miesięcznie, koszty 30 000 zł
- Ryczałt 3%: przychód 480 000 zł, podatek 14 400 zł, składka zdrowotna w trzecim progu około 15 300 zł. Razem około 29 700 zł.
- Skala: dochód 120 000 zł, podatek 14 400 minus 3 600 = 10 800 zł; zdrowotna 10 800 zł. Razem 21 600 zł.
Tu wygrywa skala — bo koszty są wysokie, a ryczałt ich nie widzi. Gdyby właściciel rozliczał się z małżonkiem bez dochodów, oszczędziłby kolejne 3 600 zł.
Przykład 3: kosmetyczka, 8 000 zł miesięcznie, koszty 1 500 zł, dwoje dzieci
- Ryczałt 8,5%: przychód 96 000 zł, podatek około 7 700 zł, zdrowotna w drugim progu około 8 500 zł. Razem około 16 200 zł.
- Skala: dochód 78 000 zł, podatek 9 360 minus 3 600 = 5 760 zł, minus ulga na dzieci 2 224 zł = 3 536 zł; zdrowotna 7 020 zł. Razem około 10 600 zł.
Przy niższych dochodach i ulgach skala bywa lepsza mimo wyższej stawki — bo kwota wolna i ulga na dzieci ważą więcej niż różnica w stawkach.
Reguła kciuka
Ryczałt zwykle wygrywa, gdy: koszty są poniżej 20–30% przychodu, dochód przekracza około 100 000 zł rocznie, stawka ryczałtu to 8,5% lub 12%, nie korzystasz z ulg rodzinnych. Skala wygrywa, gdy: koszty są wysokie, dochód jest niski lub średni, masz dzieci albo małżonka bez dochodów, planujesz ulgę termomodernizacyjną. Podatek liniowy 19% to trzecia opcja — dla dochodów powyżej 150–170 tys. zł z realnymi kosztami.
Kiedy i jak zmienić formę
Zmiana obowiązuje od nowego roku. Zgłaszasz ją do 20. dnia miesiąca po miesiącu z pierwszym przychodem — dla większości firm do 20 lutego — przez aktualizację wpisu w CEIDG. Nowa firma wybiera formę we wniosku o rejestrację. Raz wybraną formę stosujesz cały rok, więc warto policzyć zanim, nie po.
Szczegóły obu form: księgowość na ryczałcie i prowadzenie KPiR. Cena obsługi jest taka sama — 350 zł netto miesięcznie — więc wybieramy formę, na której zapłacisz mniej podatku.