Podatek liniowy 19% jest najbardziej niedocenianą formą opodatkowania JDG. Wielu przedsiębiorców odrzuca go, bo „jest droższy niż 12% na skali” — i zostaje na skali, płacąc 32% od nadwyżki. Poniżej pokazuję, przy jakim dochodzie liniowy wygrywa, dla kogo jest nieopłacalny i co poza stawką ma znaczenie.
Na czym polega podatek liniowy
Jedna stawka 19% od dochodu (przychód minus koszty), bez względu na wysokość. Brak progów, brak kwoty wolnej, brak większości ulg. Składka zdrowotna 4,9% dochodu, częściowo odliczana. Prowadzisz KPiR jak na skali, więc każda faktura kosztowa obniża podatek.
Skala kontra liniowy — próg opłacalności
Na skali płacisz 12% do 120 000 zł dochodu rocznie i 32% powyżej, ale odejmujesz 3 600 zł kwoty zmniejszającej (kwota wolna 30 000 zł) i płacisz 9% zdrowotnej. Na liniowym — 19% od pierwszej złotówki i 4,9% zdrowotnej. Zrównanie następuje w okolicy 200 000–230 000 zł dochodu rocznie, zależnie od tego, czy rozliczasz się z małżonkiem i masz dzieci.
| Dochód roczny | Skala (podatek + zdrowotna) | Liniowy (podatek + zdrowotna) |
|---|---|---|
| 100 000 zł | około 17 400 zł | około 23 300 zł |
| 200 000 zł | około 54 800 zł | około 46 600 zł |
| 300 000 zł | około 93 200 zł | około 69 900 zł |
Kwoty orientacyjne, bez ulg. Przy 300 000 zł dochodu liniowy oszczędza ponad 23 000 zł rocznie.
Dla kogo podatek liniowy jest korzystny
- Dochód powyżej 200 000 zł rocznie i brak wspólnego rozliczenia z małżonkiem, który nie zarabia.
- Wysokie koszty — pracownicy, towar, sprzęt, leasing — które wykluczają ryczałt.
- Branże z wysoką stawką ryczałtu (14–17%: lekarze, architekci, prawnicy, doradcy) przy sporych kosztach.
- Firmy planujące inwestycje — na liniowym odpisy amortyzacyjne pracują w pełni.
Dla kogo liniowy się nie opłaca
- Dochód poniżej 150 000 zł — skala jest tańsza, a masz kwotę wolną i ulgi.
- Rozliczenie z małżonkiem bez dochodów — na skali podwajasz próg 120 000 zł, na liniowym to niemożliwe.
- Kilkoro dzieci — ulga prorodzinna działa tylko na skali.
- Niskie koszty i stawka ryczałtu 8,5% lub 12% — wtedy ryczałt bije oba warianty.
Czego nie ma na liniowym
Wspólnego rozliczenia z małżonkiem, rozliczenia jako samotny rodzic, ulgi na dzieci (chyba że masz inne dochody na skali, np. etat), kwoty wolnej. Zostają: ulga na IKZE, termomodernizacyjna, darowizny na cele pożytku publicznego, ulga B+R i IP Box (5% — istotne dla IT).
Liniowy a etat lub były pracodawca
Nie możesz wybrać liniowego, jeśli w tym roku świadczysz dla byłego lub obecnego pracodawcy usługi odpowiadające czynnościom z umowy o pracę. Wystarczy jedna taka faktura, by stracić prawo do liniowego za cały rok — zapłacisz według skali z odsetkami. Przejście z etatu na B2B z tą samą firmą w tym samym roku to najczęstszy przypadek.
Liniowy w praktyce — na co uważać
Składka zdrowotna 4,9% liczy się od dochodu z poprzedniego miesiąca, minimum około 325 zł. Zaliczki na podatek płacisz miesięcznie lub kwartalnie (mały podatnik) do 20. dnia. Zeznanie roczne to PIT-36L, do 30 kwietnia. Strata z liniowego przechodzi na kolejne lata, także po zmianie na ryczałt.
Jeśli Twój dochód zbliża się do 200 000 zł, policz to przed 20 lutego — różnica potrafi wynieść kilkanaście tysięcy złotych rocznie. Robię takie porównanie w ramach księgowości na KPiR, a dla firm z IT patrz też księgowość dla IT i B2B.
Najczęstsze pytania
Czy na liniowym mogę rozliczyć ulgę na dziecko?
Z dochodów z działalności — nie. Jeśli masz też dochody na skali (etat, zlecenie), ulgę odliczysz od podatku z tych dochodów w PIT-37 lub PIT-36. Sam liniowy (PIT-36L) ulgi prorodzinnej nie zawiera.
Jak zrezygnować z podatku liniowego?
Zgłaszasz zmianę formy w CEIDG do 20. dnia miesiąca po pierwszym przychodzie w roku — zwykle do 20 lutego. Wybierasz skalę lub ryczałt od 1 stycznia. Bez zgłoszenia liniowy trwa dalej, rok po roku.
Czy liniowy łączy się z ulgą IP Box?
Tak. IP Box (5% od dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej) działa zarówno na skali, jak i na liniowym. Nie działa na ryczałcie. Wymaga osobnej ewidencji i zwykle interpretacji indywidualnej.